Zakładanie praktyki wygląda na formalność, a w rzeczywistości jest ciągiem decyzji, które trudno cofnąć. Poniżej przechodzimy je po kolei: od wyboru sposobu rozliczeń, przez CEIDG, OC i RPWDL, po e-Doręczenia, VAT, ZUS i składkę zdrowotną.
Krok 01
Wybór sposobu rozliczeń — to decyzja, która kosztuje najwięcej
Zanim wypełnisz pierwszy formularz, zdecyduj, jak chcesz się rozliczać. Od tego zależy Twój podatek, wysokość składki zdrowotnej i to, ile pracy będzie z dokumentami co miesiąc.
Ryczałt 14% pasuje zwykle do kontraktu w szpitalu lub przychodni, gdzie kosztów jest niewiele. Podatek liniowy 19% zaczyna wygrywać, gdy prowadzisz gabinet: najem, sprzęt, materiały i pensje realnie obniżają dochód. Skala podatkowa bywa korzystna przy niższych dochodach albo gdy rozliczasz się z małżonkiem i korzystasz z ulg.
Oświadczenie o wyborze formy opodatkowania składasz do 20. dnia miesiąca po miesiącu z pierwszym przychodem. Jeśli pierwszy przychód wpadnie w grudniu — do końca roku.
- Ryczałt 14% — usługi w zakresie opieki zdrowotnej (PKWiU dział 86)
- Podatek liniowy 19% — pełne ujęcie kosztów gabinetu w KPiR
- Skala 12% i 32% — ulgi, wspólne rozliczenie, niższe dochody
Krok 02
Wpis do CEIDG i kody PKD
Działalność rejestrujesz we wniosku CEIDG-1 — online przez profil zaufany albo w urzędzie gminy. Wpis jest bezpłatny i tym samym wnioskiem zgłaszasz się do urzędu skarbowego, GUS i ZUS.
Dla praktyki lekarskiej najczęściej wybiera się 86.21.Z (praktyka lekarska ogólna), 86.22.Z (praktyka lekarska specjalistyczna) i 86.23.Z (praktyka lekarska dentystyczna). Jeśli planujesz też szkolenia, medycynę estetyczną czy najem sprzętu, dopisz odpowiednie kody od razu — później i tak trzeba będzie zaktualizować wpis.
We wniosku wskazujesz datę rozpoczęcia działalności, adres, formę opodatkowania i rachunek firmowy. Datę startu warto zsynchronizować z pierwszym kontraktem, żeby nie płacić składek za miesiące bez przychodu.
Krok 03
Obowiązkowe OC i izba lekarska
Praktyka zawodowa musi mieć ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. Umowę zawiera się najpóźniej w dniu poprzedzającym rozpoczęcie działalności, a polisę pokazujesz przy wpisie do rejestru praktyk.
Zakres i minimalne sumy gwarancyjne zależą od rodzaju praktyki — inne są dla praktyki indywidualnej w gabinecie, inne dla wyjazdowej. Składka OC i składka członkowska na izbę lekarską są kosztem działalności.
Krok 04
Rejestr praktyk zawodowych — RPWDL
Samo CEIDG nie wystarczy. Praktykę zawodową wpisujesz jeszcze do Rejestru Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą, prowadzonego przez okręgową izbę lekarską. Wniosek składasz elektronicznie, a organ ma 30 dni na wpis.
Do wniosku potrzebujesz numeru prawa wykonywania zawodu, danych działalności z CEIDG, polisy OC i opisu miejsca udzielania świadczeń. Wpis podlega opłacie, która jest kosztem podatkowym.
Dopiero po wpisie do RPWDL możesz legalnie przyjmować pacjentów i podpisać umowę z NFZ, jeśli planujesz świadczenia finansowane publicznie.
Krok 05
e-Doręczenia — skrzynka do korespondencji urzędowej
Przedsiębiorcy wpisani do CEIDG mają obowiązek posiadania adresu do doręczeń elektronicznych. Nowe wpisy zakładają skrzynkę razem z rejestracją firmy, a wcześniej zarejestrowane praktyki objął obowiązek według harmonogramu ustawowego.
W praktyce oznacza to jedno: pisma z urzędów przychodzą elektronicznie, a termin biegnie od doręczenia do skrzynki, nie od momentu, w którym do niej zajrzysz. Ustal, kto ją sprawdza — Ty czy biuro z pełnomocnictwem.
Krok 06
VAT — zwolnienie nie obejmuje wszystkiego
Usługi w zakresie opieki medycznej, które służą profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, są zwolnione z VAT przedmiotowo (art. 43 ust. 1 pkt 18–19 ustawy o VAT). Nie ma tu znaczenia, ile zarabiasz.
Zwolnienie nie działa jednak na wszystko: medycyna estetyczna bez wskazań zdrowotnych, orzeczenia wydawane do celów innych niż lecznicze, szkolenia czy najem sprzętu bywają opodatkowane. Wtedy patrzy się na limit zwolnienia podmiotowego, który od 2026 roku wynosi 240 000 zł rocznie.
Pamiętaj też o kasie fiskalnej: usługi lekarzy i lekarzy dentystów dla osób fizycznych są objęte ewidencją na kasie bez limitu obrotu, również przy płatnościach przelewem.
Krok 07
ZUS na starcie — ulga na start i mały ZUS
Przez pierwsze 6 miesięcy możesz skorzystać z ulgi na start: płacisz tylko składkę zdrowotną, bez składek społecznych. Warunek to brak działalności w ostatnich 60 miesiącach i niewykonywanie na rzecz byłego pracodawcy tych samych czynności co na etacie w bieżącym lub poprzednim roku.
Po uldze przez kolejne 24 miesiące przysługuje preferencyjny ZUS liczony od 30% minimalnego wynagrodzenia. Dopiero potem wchodzą pełne składki.
Uwaga na częstą pułapkę: jeśli przechodzisz z etatu na kontrakt w tym samym szpitalu i robisz to samo, ulga na start i preferencja odpadają.
Krok 08
Składka zdrowotna w 2026 roku
Składka zdrowotna zależy od formy opodatkowania i to ona często przeważa o wyborze. Na ryczałcie płacisz ryczałtową kwotę zależną od rocznego przychodu, na liniowym 4,9% dochodu, a na skali 9% dochodu.
Niezależnie od formy obowiązuje minimum miesięczne — 432,54 zł, czyli 9% minimalnego wynagrodzenia. Składki zdrowotnej na ryczałcie i liniowym nie odliczysz w pełni, dlatego liczymy ją razem z podatkiem, a nie osobno.
- Ryczałt, przychód do 60 000 zł — 498,35 zł miesięcznie
- Ryczałt, przychód 60 000–300 000 zł — 830,58 zł miesięcznie
- Ryczałt, przychód powyżej 300 000 zł — 1 495,04 zł miesięcznie
- Liniowy 4,9% dochodu, skala 9% dochodu — nie mniej niż 432,54 zł
Czego nie da się rozstrzygnąć w artykule
Wybór między ryczałtem a liniowym zależy od Twoich liczb: wysokości kontraktu, kosztów gabinetu i tego, czy zatrudniasz. Policzymy oba warianty na Twoich danych, zanim złożysz oświadczenie o formie opodatkowania.